Tài liệu Nghiên cứu quy trình lọc xử lý nước ô nhiễm asen được thực hiện tại địa bàn phường định công

  • Số trang: 44 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 166 |
  • Lượt tải: 0

Mô tả:

Nghiên cứu quy trình lọc xử lý nước ô nhiễm Asen được thực hiện tại địa bàn phường Định Công
§å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT MỞ ĐẦU HiÖn nay, 30% n−íc cÊp cho c¸c ®« thÞ ë ViÖt Nam ®−îc khai th¸c tõ n−íc ngÇm. N−íc ngÇm cã chÊt l−îng tèt h¬n n−íc mÆt vÒ khÝa c¹nh vi sinh, c¸c chÊt l¬ löng vµ Ýt chÞu ¶nh h−ëng bëi c¸c lo¹i chÊt th¶i cña con ng−êi. Tuy nhiªn, hµm l−îng kho¸ng hßa tan trong n−íc ngÇm cao h¬n n−íc mÆt, phæ biÕn nhÊt lµ c¸c ion g©y ®é cøng, s¾t, mangan, c¸c hîp chÊt cña nit¬. Ngoµi ra, mét sè nguån n−íc ngÇm cßn bÞ « nhiÔm kim lo¹i nÆng nh− ch×, thñy ng©n vµ ®Æc biÖt lµ Asen. KÕt qu¶ kh¶o s¸t tõ n¨m 2003 ®Õn 2005 cña CETASD- tr−êng §HKHTN§HQGHN vµ nhiÒu ®¬n vÞ kh¸c cho thÊy nhiÒu nguån n−íc ngÇm däc hai bê s«ng Hång bÞ nhiÔm Asen. Trong n−íc ngÇm, Asen tån t¹i ë c¸c tr¹ng th¸i hãa trÞ +3 vµ +5 ë d¹ng v« c¬ (axit arseno H3AsO3, axit arsenic H3AsO4), hoÆc Ash÷u c¬. D¹ng h÷u c¬ chØ chiÕm 1 phÇn nhá tæng l−îng Asen trong n−íc ngÇm. Trong ®iÒu kiÖn khö cña n−íc ngÇm, Asen chñ yÕu ë tr¹ng th¸i hãa trÞ +3. Asen lµ mét nguyªn tè cã ®éc tÝnh cao. §éc tÝnh cña Asen phô thuéc vµo tr¹ng th¸i hãa trÞ, d¹ng tån t¹i cña nã. Trong ®ã, Asen v« c¬ ®éc h¬n Asen h÷u c¬, As(III) ®éc h¬n As(V). Asen cã thÓ g©y ®éc ë liÒu l−îng rÊt nhá vµ ¶nh h−ëng ®Õn hÇu hÕt c¸c c¬ quan trong c¬ thÓ. Khi sö dông n−íc nhiÔm Asen ë nång ®é 50 μg/l liªn tôc cho ¨n uèng x¸c suÊt bÞ ung th− c¬ thÓ lªn tíi 13/1000. V× Asen cã ¶nh h−ëng ®Õn søc kháe con nguêi nªn tæ chøc Y tÕ thÕ giíi ®· khuyÕn c¸o gi¶m giíi h¹n nång ®é Asen trong n−íc uèng tõ 50 xuèng 10 μg/l vµo n¨m 1993. T−¬ng tù, n¨m 2001 Côc b¶o vÖ m«i tr−êng Mü (USEPA) thay ®æi tiªu chuÈn Asen trong n−íc ¨n uèng tõ 50 xuèng 10 μg/l vµ ¸p dông tõ 6/2006. Tiªu chuÈn nµy còng ®· ®−îc bé Y tÕ ViÖt Nam ¸p ®Æt th«ng qua QD 1329/2002-BYT. §Ó xö lý Asen ®¹t tiªu chuÈn kh¾t khe trªn nhiÒu nghiªn cøu ë c¸c quy m« ®· ®−îc tiÕn hµnh vµ ®−îc tæng quan. V× vËy xuÊt ph¸t tõ thùc tÕ « nhiÔm Asen trong n−íc xuÊt hiÖn ngµy cµng nhiÒu ë c¸c tØnh trªn toµn quèc vµ ®Æc tÝnh cña vËt liÖu cã gi¸ thµnh thÊp nh− trÊu ®èt, c¸t, xØ than, ®Ò tµi: “Nghiªn cøu quy tr×nh läc xö lý n−íc « nhiÔm Asen” ®−îc thùc hiÖn t¹i ®Þa bµn ph−êng §Þnh C«ng, quËn Hoµng Mai, thµnh phè Hµ Néi víi môc ®Ých: TrÇn M¹nh C−êng 1 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT • Kh¶o s¸t thùc tr¹ng « nhiÔm Asen nguån n−íc ngÇm vµ nguån n−íc sö dông cho sinh ho¹t cña ph−êng §Þnh C«ng. • Nghiªn cøu kh¶ n¨ng hÊp phô Asen cña c¸c vËt liÖu nh− trÊu ®èt, c¸t vµ xØ than. • X©y dùng m« h×nh thùc nghiÖm läc Asen gåm cã giµn phun m−a, bÓ läc b»ng c¸t vµ bÓ läc b»ng trÊu ®èt. • §−a ra mét sè kiÕn nghÞ ®Ó ®¶m b¶o an toµn nguån n−íc sinh ho¹t ph−êng §Þnh C«ng. TrÇn M¹nh C−êng 2 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT CHƯƠNG I TæNG QUAN VÒ NGHI£N CøU ASEN 1.1.tæng quan vÒ asen 1.1.1. Nguån gèc Asen. Trong tù nhiªn Asen cã trong nhiÒu lo¹i kho¸ng vËt nh− Realgar As4S4, Orpoment As2S3, Arsenolite As2O3, Arsenopyrite FeAsS (cã tíi 368 d¹ng)… Trong n−íc Asen th−êng ë d¹ng asenit hoÆc asenat (AsO3-3, AsO3-4). C¸c hîp chÊt Asen methyl cã trong m«i tr−êng do chuyÓn hãa sinh häc. Asen lµ mét nguyªn tè kh«ng chØ cã trong n−íc mµ cßn cã trong kh«ng khÝ, ®Êt, thùc phÈm vµ cã thÓ x©m nhËp vµo c¬ thÓ con ng−êi, nguyªn nh©n chñ yÕu khiÕn n−íc ngÇm ë nhiÒu vïng thuéc n−íc ta nhiÔm Asen lµ do cÊu t¹o ®Þa chÊt. Trong c«ng nghiÖp, Asen cã trong ngµnh luyÖn kim, xö lý quÆng, s¶n xuÊt thuèc b¶o vÖ thùc vËt, thuéc da. Asen th−êng cã mÆt trong thuèc trõ s©u, diÖt nÊm, diÖt cá d¹i. Ngoµi ra, nh÷ng khu vùc d©n tù ®éng ®µo vµ lÊp giÕng kh«ng ®óng tiªu chuÈn kü thuËt khiÕn chÊt bÈn, ®éc h¹i bÞ thÈm thÊu xuèng m¹ch n−íc. Còng nh− viÖc khai th¸c n−íc ngÇm qu¸ lín lµm cho møc n−íc trong c¸c giÕng h¹ xuèng khiÕn cho khÝ oxy ®i vµo ®Þa tÇng vµ g©y ra ph¶n øng hãa häc t¹o ra Asen tõ quÆng pyrite trong ®Êt vµ n−íc ngÇm n«ng, ë møc n−íc ngÇm s©u th× kh«ng ph¸t hiÖn ®−îc. C¸c qu¸ tr×nh sinh- ®Þa- hãa: Sù ph©n bè réng r·i cña nguyªn tè Asen ®−îc b¾t ®Çu tõ qu¸ tr×nh ®Þa hãa. §iÒu nµy cã nghÜa nång ®é cña Asen gia t¨ng khi cµng xuèng s©u d−íi c¸c tÇng ®Êt hoÆc m¹ch n−íc ngÇm. Hai m«i tr−êng cã kh¶ n¨ng tÝch tô nång ®é Asen cao ®ã lµ t¹i khu vùc vòng, vÞnh c¹n ë miÒn khÝ hËu kh« h¹n ®Õn b¸n kh« h¹n, vµ t¹i nh÷ng tÇng n−íc ngÇm cã tÝnh khö m¹nh, th−êng gÆp ë vïng chøa nhiÒu l¾ng cÆn phï sa nhiÒu sulphat. C¸c tÇng líp l¾ng cÆn máng ë ®Þa vùc thÊp, n¬i cã ®é nghiªng thñy vùc thÊp, lµ khu vùc ®Æc tr−ng chøa nhiÒu Asen trong m¹ch n−íc ngÇm. TrÇn M¹nh C−êng 3 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT C¸c tÇng n−íc ngÇm cã nång ®é Asen cao th−êng ë ®é s©u tõ 20m ®Õn 120m. ë 20m, cÊu tróc ®Þa chÊt chøa nhiÒu ®Êt sÐt pha c¸t trén lÉn víi kankar. Xuèng ®Õn ®é s©u 120m, ®Êt mÞn pha sÐt cã thÓ chøa nång ®é Asen lªn ®Õn 550 mg/L. [1] ë d−íi tÇng ®Êt ngÇm, Asen th−êng xuÊt hiÖn nhiÒu trong c¸c hçn hîp kho¸ng t¹o ®¸ (VD: o-xit s¾t, ®Êt sÐt, hoÆc c¸c hçn hîp kho¸ng sulphide). RÊt nhiÒu Asen bÞ kÕt dÝnh trong c¸c hçn hîp kho¸ng pyrite ë l−u vùc phï sa. §¸ng chó ý lµ trong qu¸ tr×nh b¬m n−íc lªn tõ nh÷ng khu vùc giÕng s©u lµm h¹ thÊp mùc n−íc ngÇm, oxy theo ®ã sÏ x©m nhËp vµo thóc ®Èy qu¸ tr×nh oxy hãa kho¸ng pyrite. Quy tr×nh ph¶n øng «xy-hãa kho¸ng pyrite còng ®ång nghÜa víi viÖc gi¶i phãng nguyªn tè asen vµo m«i tr−êng n−íc. [1] Cµng xuèng s©u d−íi c¸c tÇng ®Þa chÊt cña mét sè ®Þa vùc ®· nªu, nång ®é Asen cao h¬n. ë trong nh÷ng tÇng ®Þa chÊt nµy, ph¶n øng oxy hãa ®èi víi kho¸ng chÊt sunfua diÔn ra cµng m¹nh. V× thÕ, gi¶i phãng mét l−îng Asen lín h¬n. ë m«i tr−êng cã ®é Èm cµng cao, c¸c hçn hîp kho¸ng sunfua tham gia vµo qu¸ tr×nh phong hãa cµng nhanh h¬n. Kho¸ng pyrite lµ mét trong nh÷ng ®iÓn h×nh cña hçn hîp kho¸ng kÐm æn ®Þnh nhÊt trong qu¸ tr×nh. Quy tr×nh c¸c ph¶n øng oxy hãa diÔn ra: + ë d¹ng ion: FeAsS + O2 + H2O → H2AsO4- + H3AsO3 + SO42- + H+ +FeOOH + ë d¹ng hoµn chØnh: FeAsS + O2 + H2O → H3AsO4 + H3AsO3 + H2SO4 + FeOOH 1.1.2. tÝnh chÊt hãa lý cña Asen 1.1.2.1 tÝnh chÊt vËt lý: Asen kh«ng g©y mïi khã chÞu trong n−íc (c¶ khi hµm l−îng cã thÓ g©y chÕt ng−êi), khã ph©n hñy. Lµ nguyªn tè phæ biÕn thø 20 trong c¸c nguyªn tè cã trªn bÒ mÆt tr¸i ®Êt. Hµm l−îng trung b×nh tõ 1,5-2 mg/kg ®Êt. TrÇn M¹nh C−êng 4 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT Theo tõ ®iÓn B¸ch khoa d−îc häc xuÊt b¶n n¨m 1999, th¹ch tÝn lµ tªn gäi phæ th«ng dïng chØ nguyªn tè Asen hãa trÞ III (As2O3). ¤xit nµy mµu tr¾ng, d¹ng bét tan ®−îc trong n−íc, rÊt ®éc. ë vÞ trÝ 33 trong HTTH, cÊu tróc electron lµ: [Ar].3d10.4s2.4p3, nã ®−îc xem nh− mét d¹ng phi kim hay ®−îc gäi lµ ¸ kim. Nã mang nhiÒu ®éc tÝnh t−¬ng tù mét sè kim lo¹i nÆng nh− ch× vµ thñy ng©n. Khèi l−îng ph©n tö 74.9216 g/mol, kh«ng hßa tan trong n−íc. Vá Tr¸i ®Êt chØ chøa mét hµm l−îng rÊt nhá Asen (~0,0001%), tuy nhiªn nã l¹i ph©n bè réng r·i trong tù nhiªn. Trong tù nhiªn, Asen tån t¹i ë d¹ng nguyªn chÊt víi ba d¹ng h×nh thï (d¹ng alpha cã mµu vµng, d¹ng beta cã mµu ®en, d¹ng gamma cã mµu x¸m). Asen còng tån t¹i ë mét sè d¹ng ion kh¸c. 1.1.2.2. TÝnh chÊt hãa häc: Asen (As) tån t¹i d−íi d¹ng c¸c hîp chÊt (chÝnh c¸c hîp chÊt cña Asen míi lµ nh÷ng ®éc chÊt cùc m¹nh). Trong n−íc Asen tån t¹i ë 2 d¹ng hãa trÞ: hîp chÊt Asen hãa trÞ III vµ V (hîp chÊt Asen hãa trÞ III cã ®éc tÝnh cao h¬n d¹ng hãa trÞ V). Trong m«i tr−êng sinh th¸i, c¸c d¹ng hîp chÊt Asen hãa trÞ (III) cã ®éc tÝnh cao h¬n d¹ng hãa trÞ (V). M«i tr−êng khö lµ ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó cho nhiÒu hîp chÊt Asen hãa trÞ V chuyÓn sang Asen hãa trÞ III. Trong nh÷ng hîp chÊt Asen th× H3AsO3 ®éc h¬n H3AsO4. D−íi t¸c dông cña c¸c yÕu tè oxi hãa trong ®Êt th× H3AsO3 cã thÓ chuyÓn thµnh d¹ng H3AsO4. ThÕ oxy hãa khö, ®é pH cña m«i tr−êng vµ l−îng kaloit Fe3+… lµ nh÷ng yÕu tè quan träng t¸c ®éng ®Õn qu¸ tr×nh oxy hãa- khö c¸c hîp chÊt Asen trong tù nhiªn. Asen cã kh¶ n¨ng kÕt tña cïng víi ion s¾t. Trong m«i tr−êng khÝ hËu kh«: hîp chÊt Asen th−êng tån t¹i ë d¹ng Ýt linh ®éng. Trong ®iÒu kiÖn Èm −ít: c¸c hîp chÊt Asen sulfua dÔ bÞ hßa tan, röa tr«i hoÆc hßa tan ®Ó th©m nhËp vµo ®Êt, vµo n−íc vµ kh«ng khÝ. [1] Asen tham gia ph¶n øng víi oxy trë thµnh d¹ng As2O3 råi sau ®ã lµ As2O5. nÕu trong m«i tr−êng yÕm khÝ th× Asen (V) sÏ bÞ khö vÒ tr¹ng th¸i Asen (III). TrÇn M¹nh C−êng 5 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT 4As + 3O2 = 2As2O3 As2O3 + O2 = As2O5 4As(r) + 5O2(kh) →As4O10(r) 4As(r) + 3O2(kh) → As4O6(r) Asen tham gia ph¶n øng víi tÊt c¶ c¸c halogen trong m«i tr−êng axit. 2As + 3Cl2 = 2AsCl3 AsCl3 + Cl2 = AsCl5 2As + 3F2 = 2AsF3 2As(r) + 5F2(kh) → 2AsF5(kh) 2As(r) + 3Br2(kh) → 2AsBr3(r) [vµng phale] 2As(r) + 3I3(kh) → 2AsI3(r) [®á] 1.1.3.C¸c hîp chÊt cña Asen: ë tr¹ng th¸i tù nhiªn Asen tån t¹i nhiÒu d¹ng hîp chÊt kh¸c nhau nh−ng d¹ng g©y ngé ®éc vµ ¶nh h−ëng m¹nh ®Õn con ng−êi nhÊt lµ Asen (III). 1.1.3.1. Asen (III) florua (2AsF3) - Khèi l−îng ph©n tö: 131,92 g/mol. - Tr¹ng th¸i: láng. - NhiÖt s«i: 58-63oC - NhiÖt ®«ng ®Æc -6oC - D=2700 kg/m3 1.1.3.2. Asen(V) florua (AsF5) - khèi l−îng ph©n tö 169.914 g/mol - Tr¹ng th¸i: khÝ - NhiÖt s«i: -52.8 oC - NhiÖt ®«ng ®Æc -79.8 oC - D=7.456 kg/m3 TrÇn M¹nh C−êng 6 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT 1.1.3.3. Asen(III) chlorua (AsCl3) - Khèi l−îng ph©n tö 181.24 g/mol - Tr¹ng th¸i: dung dÞch - NhiÖt s«i 130 oC - NhiÖt ®«ng ®Æc -16 oC - D=2150-2205 kg/m3 1.1.3.4. Asen(V) chlorua (AsCl5) - Khèi l−îng ph©n tö 252.18 g/mol - Tr¹ng th¸i: chØ tån t¹i ë nhiÖt ®é thÊp - NhiÖt s«i - NhiÖt ®«ng ®Æc -50oC - D=2150-2205 kg/m3 1.1.3.5. Asen(III) bromua (AsBr3) - Khèi l−îng ph©n tö 314.63 g/mol - Tr¹ng th¸i: tinh thÓ r¾n - NhiÖt s«i 321 oC - NhiÖt ®«ng ®Æc 31 oC - D=3400-3660 kg/m3 - Mµu: tr¾ng- vµng lît 1.1.3.6. Asen(III) Iodua (AsI3) - Khèi l−îng ph©n tö 455.635 g/mol - Tr¹ng th¸i: tinh thÓ r¾n - NhiÖt s«i 400-424 oC - NhiÖt ®«ng ®Æc 141 oC - D=4390-4730 kg/m3 - Mµu ®á TrÇn M¹nh C−êng 7 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT 1.1.3.7. Asen(III) Hidua (AsH3) - Khèi l−îng ph©n tö 77.945 g/mol - Tr¹ng th¸i: khÝ - NhiÖt s«i -62.5 oC - NhiÖt ®«ng ®Æc -116 oC - D=3.42kg/m3 1.1.3.8. Asen(III) Oxit (As2O3) - Khèi l−îng ph©n tö 197.84 g/mol - Tr¹ng th¸i: tinh thÓ r¾n - NhiÖt s«i 460oC - NhiÖt ®«ng ®Æc 313 oC - D=3740 kg/m3 - Mµu tr¾ng 1.1.3.9. Asen(V) Oxit (As2O5) - Khèi l−îng ph©n tö 229.84 g/mol - Tr¹ng th¸i: r¾n - NhiÖt nãng ch¶y 315oC - D=4320 kg/m3 - Mµu tr¾ng TrÇn M¹nh C−êng 8 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT 1.1.3.10. Asen(III) sulphua (As2S3) Khèi l−îng ph©n tö 246.04 g/mol - Tr¹ng th¸i: tinh thÓ r¾n - NhiÖt s«i 707oC -NhiÖt nãng ch¶y 310 oC - D=3460 kg/m3 - Mµu vµng cam 1.1.3.11. Asen(V) sulphua (As2S5) - Khèi l−îng ph©n tö 310.17g/mol - Tr¹ng th¸i: r¾n - NhiÖt s«i 500oC - NhiÖt nãng ch¶y 300 oC - Mµu vµng –vµng sËm - Mµu ®á - D=3500 kg/m3 1.1.3.12. Asen(II) sulphua (As4S4) Khèi l−îng ph©n tö 427.95g/mol - Tr¹ng th¸i: tinh thÓ r¾n - NhiÖt s«i 565oC - NhiÖt nãng ch¶y 320 oC - Mµu ®á - D=3500 kg/m3 TrÇn M¹nh C−êng 9 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT 1.1.3.13. Asen(III) selenua (As2Se3) - Khèi l−îng ph©n tö 386.72/mol - Tr¹ng th¸i: r¾n - NhiÖt nãng ch¶y 260 oC - Mµu h¬i ®en - D=4750 kg/m3 1.1.3.14. Asen(III) telua (As2Te3) - Khèi l−îng ph©n tö 532.6433g/mol - Tr¹ng th¸i: tinh thÓ r¾n - NhiÖt nãng ch¶y 621 oC - Mµu ®en - D=6500 kg/m3 1.1.4- øng dông cña Asen. Nh− chóng ta ®· biÕt, Asen lµ nguyªn tè vi l−îng, rÊt cÇn thiÕt cho sù sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña con ng−êi vµ sinh vËt, Asen cã vai trß trong trao ®æi chÊt nuclein, tæng hîp protit vµ hemoglobin. (GS.TS TrÇn HiÕu NhuÖ, viÖn kÜ thuËt n−íc vµ c«ng nghÖ m«i tr−êng, héi b¶o vÖ tµi nguyªn vµ m«i tr−êng ViÖt Nam). Asen lµ nguyªn tè cã mÆt trong nhiÒu lo¹i hãa chÊt sö dông trong nhiÒu ngµnh c«ng nghiÖp kh¸c nhau nh−: hãa chÊt, ph©n bãn (l©n- phèt ph¸t, ®¹mnito), thuèc b¶o vÖ thùc vËt, giÊy, dÖt nhuém,.. NhiÒu ngµnh c«ng nghiÖp sö dông nhiªn liÖu hãa th¹ch nh− c«ng nghiÖp xi m¨ng, nhiÖt ®iÖn,… c«ng nghÖ ®èt chÊt th¶i r¾n còng nh− nguån g©y « nhiÔm kh«ng khÝ, n−íc bëi Asen. 1.1.5. ¶nh h−ëng cña Asen ®Õn søc kháe con ng−êi. ¶nh h−ëng cña asen tíi søc kháe con ng−êi: TrÇn M¹nh C−êng 10 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT Asen g©y ung th− biÓu m« da, phÕ qu¶n, phæi, c¸c xoang…do Asen vµ c¸c hîp chÊt cña Asen cã t¸c dông lªn nhãm Sulphydryl (-SH) ph¸ vì qu¸ tr×nh photphoryl hãa. C¸c enzim s¶n sinh n¨ng l−îng cña tÕ bµo trong chu tr×nh axit xitric bÞ ¶nh h−ëng rÊt lín. Enzim bÞ øc chÕ do viÖc t¹o phøc víi Asen(III) lµm ng¨n c¶n sù s¶n sinh ph©n tö ATP. Do Asen cã tÝnh chÊt hãa häc t−¬ng tù nh− photpho, nªn chÊt nµy cã thÓ lµm rèi lo¹n photpho ë mét sè qu¸ tr×nh hãa sinh. [8] Hµm l−îng Asen trong n−íc sinh ho¹t ph¶i <0.01mg/l míi lµ ®¹t yªu cÇu. Theo tæ chøc y tÕ thÕ giíi WHO cø 10.000 ng−êi th× cã 6 ng−êi bÞ ung th− do sö dông n−íc ¨n cã nång ®é Asen >0.01 mg/l. Asen lµ nguyªn tè khi ®−îc ¨n vµo rÊt khã hÊp phô vµ phÇn lín ®−îc triÖt tiªu ë nguyªn d¹ng. C¸c hîp chÊt Asen hßa tan trong n−íc ®−îc hÊp thô nhanh chãng tõ èng tiªu hãa, Asen(V) vµ Asen h÷u c¬ ®−îc ®µo th¶i qua thËn rÊt nhanh vµ hÇu nh− toµn bé. Asen v« c¬ cã thÓ ®−îc tÝch lòy ë da, x−¬ng vµ c¬ b¾p, chu kú b¸n hñy cña nã trong c¬ thÓ ng−êi trong vßng 20 ®Õn 40 ngµy. NhiÔm ®éc Asen cÊp cña con ng−êi chñ yÕu phô thuéc vµo nhÞp ®é ®µo th¶i khái c¬ thÓ cña c¸c hîp chÊt. Asin ®−îc coi lµ d¹ng ®éc nhÊt sau ®ã ®Õn Asenit (Asen(III)), Asenat (Asen (V)) vµ hîp chÊt Asen h÷u c¬. TrÇn M¹nh C−êng 11 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT HiÖn t¹i vÉn ch−a cã mét b¶n liÖt kª ®Çy ®ñ nµo vÒ c¸c lo¹i bÖnh do Asen, Asen v« c¬ ®−îc coi lµ chÊt g©y ung th− ®ång thêi nã còng g©y nhiÒu t¸c ®éng kh¸c n÷a… §«i khi c¸c triÖu chøng khã thë g©y ra bëi Asen bÞ nhÇm lÉn víi triÖu chøng cña c¸c bÖnh kh¸c. Asen cã thÓ g©y bÖnh cÊp tÝnh hay m·n tÝnh, tuy nhiªn d−íi gãc ®é Asen trong n−íc uèng th−êng chØ cã c¸c bÖnh m·n tÝnh (do dïng n−íc uèng chøa nång ®é Asen qu¸ tõ n¨m lÇn møc cho phÐp sÏ g©y ra c¸c bÖnh ung th−, bao gåm ung th− da, ung th− bµng quang, thËn, phæi, gan, c¸c bÖnh tiÓu ®−êng) do Asen g©y ra. Trong n−íc uèng, Asen kh«ng tr«ng thÊy ®−îc, kh«ng mïi vÞ, nªn kh«ng thÓ ph¸t hiÖn. Sù ph¸t hiÖn ng−êi nhiÔm Asen rÊt khã do nh÷ng triÖu chøng cña bÖnh ph¶i tõ 5 ®Õn 15 n¨m sau míi xuÊt hiÖn. Bëi vËy, c¸c nhµ hãa häc cßn gäi Asen lµ “s¸t thñ v« h×nh”. Vµ mét ®iÒu ®¸ng l−u ý lµ Asen ®éc gÊp 4 lÇn so víi thñy ng©n. Ngé ®éc Asen lµ c¸c bÖnh kinh niªn do sö dông n−íc uèng cã chøa Asen ë nång ®é cao trong mét kho¶ng thêi gian dµi. C¸c hiÖu øng bao gåm sù thay ®æi mµu da, sù h×nh thµnh cña c¸c vÕt cøng trªn da, ung th− da, ung th− phæi,ung th− thËn vµ bµng quang còng nh− cã thÓ dÉn tíi ho¹i tö. Asen lµ mét chÊt rÊt ®éc. Cã thÓ chÕt ngay nªn uèng mét l−îng b»ng nöa h¹t ng« (b¾p). NÕu bÞ ngé ®éc cÊp tÝnh bëi Asen sÏ cã biÓu hiÖn: kh¸t n−íc d÷ déi, ®au bông, n«n möa, tiªu ch¶y, m¹ch ®Ëp yÕu, mÆt nhît nh¹t råi th©m tÝm, bÝ tiÓu vµ tö vong nhanh. NÕu bÞ nhiÔm ®éc Asen ë møc thÊp, mçi ngµy mét Ýt víi liÒu l−îng dï nhá nh−ng trong thêi gian dµi sÏ g©y: mÖt mái, buån n«n vµ n«n, hång cÇu vµ b¹ch cÇu gi¶m, da s¹m, rông tãc, sót c©n, gi¶m trÝ nhí, m¹ch m¸u bÞ tæn th−¬ng, rèi lo¹n nhÞp tim, ®au m¾t, ®au tai, viªm d¹ dµy vµ ruét, lµm kiÖt søc, ung th−… Ng−êi uèng n−íc « nhiÔm Asen l©u ngµy sÏ cã c¸c ®èm sÉm mµu trªn th©n thÓ hay ®Çu c¸c chi, niªm m¹c l−ìi hoÆc sõng hãa da, g©y s¹m vµ mÊt s¾c tè, bÖnh Bowen (biÓu hiÖn ®Çu tiªn lµ mét phÇn c¬ thÓ ®á öng, sau ®ã bÞ ch¶y n−íc vµ lë loÐt). TrÇn M¹nh C−êng 12 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT BÖnh sõng hãa da th−êng xuÊt hiÖn ë tay, ch©n, lßng bµn tay, gan bµn ch©nphÇn c¬ thÓ cä x¸t nhiÒu hoÆc tiÕp xóc ¸nh s¸ng nhiÒu l©u ngµy sÏ t¹o thµnh c¸c ®inh cøng mµu tr¾ng g©y ®au ®ín. BÖnh ®en vµ rông mãng ch©n cã thÓ dÉn tíi ho¹i tö, rông dÇn tõng ®èt ngãn ch©n. ¶nh h−ëng ®éc h¹i ®¸ng lo ng¹i nhÊt cña Asen tíi søc kháe lµ kh¶ n¨ng g©y ®ét biÕn gen, ung th−, thiÕu m¸u, c¸c bÖnh tim m¹ch (cao huyÕt ¸p, rèi lo¹n tuÇn hoµn m¸u, viªm t¾c m¹ch ngo¹i vi, bÖnh m¹ch vµnh, thiÕu m¸u côc bé c¬ tim vµ n·o), c¸c lo¹i bÖnh ngoµi da (biÕn ®æi s¾c tè, s¹m da,sõng da, ung th− da,…), tiÓu ®−êng, bÖnh gan vµ c¸c vÊn ®Ò liªn quan tíi hÖ tiªu hãa, c¸c rèi lo¹n ë hÖ thÇn kinh- ngøa hoÆc mÊt c¶m gi¸c ë chi vµ khã nghe. Sau 15-20 n¨m kÓ tõ khi ph¸t hiÖn, ng−êi nhiÔm Asen sÏ chuyÓn sang ung th− vµ chÕt. 1.2. tæng quan vÒ hiÖn tr¹ng « nhiÔm asen trong n−íc. 1.2.1. HiÖn tr¹ng « nhiÔm Asen trong n−íc trªn thÕ giíi. Tõ nh÷ng n¨m ®Çu thËp niªn 10 cña thÕ kû XX, nguån n−íc ngÇm tõ c¸c giÕng khoan ®−îc coi lµ kh«ng bÞ « nhiÔm c¸c vi sinh vËt g©y bÖnh vµ c¸c chÊt th¶i h÷u c¬, ®· ®−îc ®−a vµo sö dông, cung cÊp n−íc sinh ho¹t cho céng ®ång d©n c−, thay thÕ dÇn viÖc sö dông n−íc bÒ mÆt. Song ë mét sè vïng, nguån n−íc nµy l¹i chøa c¸c kim lo¹i nÆng nh−: ch×, mangan, ®Æc biÖt lµ Asen víi nång ®é cao ®¸ng lo ng¹i. NhiÔm ®éc Asen m·n tÝnh th−êng x¶y ra do ng−êi d©n sö dông nguån n−íc sinh ho¹t bÞ nhiÔm Asen víi nång ®é cao qu¸ møc cho phÐp. Theo sè liÖu cña Tæ chøc Y tÕ thÕ giíi vÒ « nhiÔm Asen trong nguån n−íc, nång ®é Asen trong n−íc giÕng khoan ë khu vùc Nam Iowa vµ T©y Missouri cña Mü dao ®éng tõ 0,0340,490 mg/l; ë Hungary dao ®éng tõ 0,001- 0,174 mg/l, trung b×nh lµ 0,068 mg/l; ë khu vùc T©y-Nam PhÇn Lan kho¶ng 0,017- 0,98 mg/l; Mexico: tõ 0,0080,624 mg/l, cã tíi 50% sè mÉu cã nång ®é Asen >0,050 mg/l. [9] TrÇn M¹nh C−êng 13 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT Møc ®é « nhiÔm Asen trong n−íc ngÇm ë c¸c n−íc ch©u ¸ trÇm träng h¬n, nång ®é Asen trung b×nh trong nguån n−íc ngÇm ë T©y Nam §µi Loan lµ 0,671 mg/l. ë T©y Bengal Ên §é nång ®é Asen trung b×nh trong n−íc giÕng khoan cña c¸c quËn dao ®éng tõ 0,193 ®Õn 0,737 mg/l, cã mÉu lªn tíi 3,700 mg/l. BÖnh nhiÔm ®éc Asen m·n tÝnh do sö dông nguån n−íc bÞ « nhiÔm Asen arsenicosis x¶y ra ë nhiÒu n−íc trªn thÕ giíi vµ mang tÝnh dÞch tÔ ®Þa ph−¬ng râ rÖt. Sè bÖnh nh©n ®−îc ph¸t hiÖn ngµy cµng nhiÒu ë c¸c n−íc nh−: Chile, Argentina, Mexico, Mü, Canada, Nga, Hungari, Bungari, PhÇn Lan, Newdilan… Vµ gÇn ®©y, ë hµng lo¹t c¸c n−íc ch©u ¸ nh−: M«ng Cæ, Hµn Quèc, NhËt B¶n, Th¸i Lan, Philippine, Lµo, Campuchia, nghiªm träng h¬n c¶ lµ ë Ên §é, Bangladesh, Trung Quèc. ¦íc tÝnh t¹i ch©u lôc nµy cã trªn 200 triÖu ng−êi sö dông n−íc ngÇm bÞ nhiÔm Asen cã nguy c¬ m¾c bÖnh. Riªng t¹i Bangladesh kho¶ng 30-36 triÖu ng−êi bÞ bÖnh. Vïng T©y Bengal, Ên §é cã tíi trªn 6 triÖu ng−êi bÖnh. BiÓu hiÖn bÖnh g©y Ên t−îng m¹nh nhÊt lµ h×nh ¶nh Bµn ch©n ®en t×m thÊy ®Çu tiªn ë §µi Loan n¨m 1920. Nguyªn nh©n g©y bÖnh lµ do d©n c− sö dông nguån n−íc bÞ nhiÔm Asen cao 0,35-1,10mg/l tõ c¸c giÕng khoan ®Ó sinh ho¹t. Tû lÖ m¾c bÖnh nµy t¨ng dÇn vµo cuèi nh÷ng n¨m 1950 vµ ®Õn n¨m 1960 trë thµnh ®¹i dÞch Bµn ch©n ®en. Ngoµi ra, Asen cßn cã thÓ lµm tæn th−¬ng thÇn kinh, ¶nh h−ëng ®Õn viÖc sinh s¶n ë phô n÷ vµ t¨ng nguy c¬ m¾c bÖnh x¬ gan, thiÕu m¸u, rèi lo¹n chuyÓn hãa protein vµ ®−êng. §iÒu ®¸ng lo ng¹i nhÊt lµ Asen cßn cã thÓ g©y ung th− da, phæi, bµng quang, thËn. Nguy c¬ m¾c bÖnh ung th− t¨ng theo thêi gian tiÕp xóc. Theo thèng kª cña Trung t©m Ung th− quèc gia ë §µi Loan, tû lÖ m¾c bÖnh ung th− bµng quang t¹i 4 khu vùc bÖnh Bµn ch©n ®en n¨m 1993 lµ 23,5.10-5 so víi tû lÖ cña toµn quèc lµ 2,29.10-5. Tû lÖ ung th− da vµ chÕt do ung th− da tõ 14,01.10-532, 41.10-5. Mét sè nghiªn cøu vÒ c¸c biÕn ®æi sinh häc cña Asen trong c¬ thÓ vµ ph−¬ng ph¸p ®iÒu trÞ cho thÊy kh¶ n¨ng tÝch lòy cña Asen trong c¬ thÓ rÊt lín, TrÇn M¹nh C−êng 14 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT ®Æc biÖt lµ khi tiÕp xóc l©u dµi víi liÒu l−îng nhá. C¸c ph−¬ng ph¸p ®iÒu trÞ chñ yÕu hiÖn nay chØ lµ ®iÒu trÞ triÖu chøng vµ sö dông bæ sung thªm c¸c thuèc t¨ng th¶i vµ c¸c lo¹i Vitamin ®Ó t¨ng kh¶ n¨ng tù ®µo th¶i Asen cña c¬ thÓ. H×nh 1.2.VÞ trÝ c¸c n−íc nhiÔm asen trªn thÕ giíi (21/9/2005). Hµm l−îng Asen trong n−íc m−a (μg/l) ë Th¸i B×nh D−¬ng lµ 0,6; NhËt 1,6; Thôy §iÓn 2,5; vïng kh«ng bÞ nhiÔm ë B¾c ¢u lµ 0,005-0,018 (trung b×nh lµ 0,08); vïng « nhiÔm ë B¾c ¢u lµ 3,6-84 (trung b×nh lµ 12,3) Hµm l−îng Asen ë thÕ giíi trong n−íc biÓn 3,7; ë n−íc s«ng lµ 4; trong n−íc s«ng ë Mü lµ1,5; NhËt 1,7; Liªn Bang §øc 3,6; Thôy §iÓn 0,2-10; Anh lµ 15 Hµm l−îng Asen trong n−íc d−íi ®Êt (μg/l) ë Na Uy lµ 0,002-11 (trung b×nh lµ 0,02); ë Ireland 0,2-0,4; Liªn X« 0,3-3,4; Mü 1-6; Thôy §iÓn 0,08-22. 1.2.2. HiÖn tr¹ng « nhiÔm Asen trong n−íc ë ViÖt Nam. ë ViÖt Nam vµo ®Çu nh÷ng n¨m 1990, vÊn ®Ò « nhiÔm Asen ®−îc biÕt ®Õn qua c¸c nghiªn cøu cña ViÖn §Þa chÊt vµ c¸c Liªn ®oµn ®Þa chÊt vÒ ®Æc ®iÓm ®Þa chÊt thñy v¨n vµ ®Æc ®iÓm ph©n bè Asen trong tù nhiªn, c¸c dÞ th−êng Asen. Theo nghiªn cøu kh¶o s¸t ph©n tÝch n−íc bÒ mÆt vµ c¸c nguån n−íc ®æ ra s«ng M· ë khu vùc §«ng-Nam b¶n Phóng, hµm l−îng Asen trong c¸c mÉu n−íc ®Òu v−ît qu¸ 0,05mg/l. KÕt hîp víi ®iÒu tra cña tr−êng §¹i häc Y Hµ Néi cho thÊy, sù « nhiÔm nµy cã ¶nh h−ëng tíi søc kháe d©n c− sèng ë khu vùc ®ã. Tõ 1995 TrÇn M¹nh C−êng 15 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT ®Õn 2000, nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu ®iÒu tra vÒ nguån gèc Asen cã trong n−íc ngÇm, møc ®é « nhiÔm, chu tr×nh vËn chuyÓn... ®· t×m thÊy nång ®é Asen trong c¸c mÉu n−íc kh¶o s¸t ë khu vùc th−îng l−u s«ng M·, S¬n La, Phó Thä, B¾c Giang, H−ng Yªn, Hµ Néi, Hµ Nam, Nam §Þnh, Thanh Hãa... ®Òu v−ît Tiªu chuÈn cho phÐp ®èi víi n−íc sinh ho¹t cña Quèc tÕ vµ ViÖt Nam. [1] Tr−íc t×nh h×nh ®ã, trong h¬n 2 n¨m 2003-2005, ChÝnh phñ ViÖt Nam vµ UNICEF ®· kh¶o s¸t vÒ nång ®é Asen trong n−íc cña 71.000 giÕng khoan thuéc 17 tØnh ®ång b»ng miÒn B¾c, Trung, Nam. KÕt qu¶ ph©n tÝch cho thÊy, nguån n−íc giÕng khoan cña c¸c tØnh vïng l−u vùc s«ng Hång: Hµ Nam, Nam §Þnh, Hµ T©y, H−ng Yªn, H¶i D−¬ng vµ c¸c tØnh An Giang, §ång Th¸p thuéc l−u vùc s«ng Mª K«ng ®Òu bÞ nhiÔm Asen rÊt cao. Tû lÖ c¸c giÕng cã nång ®é Asen tõ 0,1mg/l ®Õn > 0,5 mg/l cao h¬n Tiªu chuÈn cho phÐp cña ViÖt Nam vµ Tæ chøc Y tÕ thÕ giíi 10-50 lÇn cña c¸c x· dao ®éng tõ 59,6 - 80%. a. ®ång b»ng B¾c Bé: ë khu vùc Hµ Néi, n−íc d−íi ®Êt bÞ nhiÔm ®éc Asen ®· ®−îc c¸c nhµ ®Þa chÊt thñy v¨n ph¸t hiÖn tõ n¨m 1996. C¸c kÕt qu¶ ph©n tÝch cho thÊy hµm l−îng Asen trong n−íc d−íi ®Êt tÇng chøa n−íc Holocen dao ®éng tõ 0,0002 ®Õn 0,132 mg/l, trung b×nh lµ 0,0339 mg/l. N¨m 1997, c¸c nhµ ®Þa ho¸ vµ ®Þa chÊt thuû v¨n ®· lÊy mÉu n−íc ngÇm ph©n tÝch vµ kÕt qu¶ cho thÊy cã 29% sè mÉu n−íc lÊy tõ tÇng Holocen cã hµm l−îng Asen v−ît giíi h¹n cho phÐp vµ cã 6% sè mÉu n−íc lÊy tõ tÇng Pleistocen cã hµm l−îng Asen v−ît qu¸ tiªu chuÈn cho phÐp (Theo TCVN, hµm l−îng Asen cho phÐp lµ 0,05mg/l). [2] Theo kÕt qu¶ ph©n tÝch cña V¨n phßng ®¹i diÖn UNICEF t¹i Hµ Néi vµ Trung t©m n−íc sinh ho¹t vµ vÖ sinh m«i tr−êng n«ng th«n trung −¬ng 6 th¸ng ®Çu n¨m 1999 cho thÊy, mÉu n−íc cña 351 trong sè tæng sè 519 giÕng khoan ë Quúnh L«i (Hai Bµ Tr−ng - Hµ Néi) ®−îc ph©n tÝch th× cã 25% sè mÉu cã hµm l−îng Asen v−ît tiªu chuÈn cho phÐp cña ViÖt Nam vµ nÕu theo tiªu chuÈn cña Tæ chøc y tÕ thÕ giíi (WHO lµ 0,01 mg/l) th× cã tíi 68% v−ît tiªu chuÈn cho phÐp. §iÓn h×nh cã mét giÕng khoan ë ph−êng Quúnh L«i cã hµm l−îng Asen TrÇn M¹nh C−êng 16 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT ®¹t 0,6 mg/l, v−ît TCVN 11 lÇn vµ v−ît tiªu chuÈn WHO tíi 60 lÇn. Trong thêi gian nµy, UNICEF phèi hîp víi Trung t©m n−íc sinh ho¹t vµ vÖ sinh m«i tr−êng n«ng th«n ®· tiÕn hµnh kiÓm tra Asen trong n−íc cña 1227 giÕng khoan n«ng t¹i 6 tØnh Phó Thä, Thanh Hãa, Qu¶ng Ninh, Hµ T©y, H¶i Phßng vµ Th¸i B×nh. [6] T¹i tØnh Thanh Hãa ®· tiÕn hµnh ph©n tÝch Asen trong n−íc cña 201 lç khoan n«ng t¹i c¸c huyÖn Ho»ng Hãa, N«ng Cèng, ThiÖu Hãa. §a sè c¸c lç khoan cã hµm l−îng Asen nhá h¬n 0,05 mg/l. ChØ cã 11 giÕng khoan ë ThiÖu Nguyªn, huyÖn ThiÖu Hãa cã Asen lín h¬n 0,05 mg/l, cao nhÊt ®¹t 0,1mg/l (4 giÕng khoan). T¹i tØnh Qu¶ng Ninh ®· ph©n tÝch Asen trong n−íc cña 175 giÕng khoan n«ng t¹i c¸c huyÖn §«ng TriÒu, thµnh phè H¹ Long, thÞ x· U«ng BÝ, huyÖn H−ng Yªn. TÊt c¶ 175 mÉu ®Òu cã hµm l−îng Asen nhá h¬n 0,05 mg/l, chÊt l−îng n−íc ë ®©y nh×n chung lµ tèt. T¹i thµnh phè H¶i Phßng, ®· ph©n tÝch Asen trong n−íc cña 49 lç khoan n«ng t¹i huyÖn An H¶i, thÞ x· §å S¬n, quËn Ng« QuyÒn, chØ cã 01 mÉu n−íc lç khoan cã hµm l−îng Asen v−ît tiªu chuÈn cho phÐp ViÖt Nam 3 lÇn. T¹i tØnh Th¸i B×nh, qua ph©n tÝch trong n−íc ngÇm cña 195 lç khoan n«ng t¹i c¸c huyÖn §«ng H−ng, H−ng Hµ, KiÕn X−¬ng, Quúnh Phô, TiÒn H¶i, Vò Th− vµ thÞ x· Th¸i B×nh, kÕt qu¶ tÊt c¶ 195 mÉu ®Òu cã hµm l−îng Asen nhá h¬n 0,05 mg/l. T¹i tØnh Hµ T©y chØ cã 01 kÕt qu¶ ph©n tÝch Asen trong n−íc lç khoan n«ng cã hµm l−îng Asen lín h¬n 0,05 mg/l. Qh: tÇng chøa n−íc kh«ng ¸p vµ ¸p yÕu trong c¸c trÇm tÝch h¹t mÞn Pleistocen - Holocen (qh) Qp: tÇng chøa n−íc lç hæng vµ ¸p lùc trong trÇm tÝch h¹t th« Pleistocen h¹ (qp). TrÇn M¹nh C−êng 17 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT H×nh 1.3.S¬ ®å ph©n vïng « nhiÔm tÇng chøa n−íc qh H×nh 1.4.S¬ ®å ph©n vïng « nhiÔm tÇng chøa n−íc qp TrÇn M¹nh C−êng 18 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT T¹i Hµ Néi, ®· ph©n tÝch 526 mÉu n−íc ngÇm t¹i c¸c huyÖn §«ng Anh, Tõ Liªm, Thanh Tr×, Gia L©m, quËn Hai Bµ Tr−ng vµ quËn Thanh Xu©n. Trong ®ã quËn Hai Bµ Tr−ng ®· ph©n tÝch 519 mÉu, chñ yÕu t¹i ph−êng Quúnh L«i. KÕt qu¶ cho thÊy cã 128/519 mÉu cã Asen lín h¬n 0,05 mg/l (v−ît TCVN), tøc lµ xÊp xØ 25% sè mÉu ph©n tÝch cã hµm l−îng Asen v−ît TCVN. NÕu so s¸nh víi tiªu chuÈn cho phÐp cña WHO th× cã tíi 351/519 mÉu cã hµm l−îng Asen lín h¬n 0,01 mg/l (tøc lµ 67,63%). [6] N−íc ngÇm trong mét sè lç khoan n«ng ë Tam HiÖp, Thanh Tr× vµ MÔ Tr× huyÖn Tõ Liªm, Hµ Néi còng cã hµm l−îng Asen lín h¬n tiªu chuÈn cho phÐp cña ViÖt Nam. Theo ®¸nh gi¸ cña mét sè nhµ nghiªn cøu, n−íc d−íi ®Êt ë c¸c vïng Hµ Néi vµ ViÖt Tr× - L©m Thao cã chøa Asen víi hµm l−îng cao h¬n c¸c vïng kh¸c. NÕu lÊy tiªu chuÈn cho phÐp Asen kh«ng v−ît qu¸ 0,05 mg/l ®èi víi n−íc uèng th× ë Hµ Néi cã gÇn 28% sè mÉu (ë tÇng qh) v−ît, cßn ë ViÖt Tr× - L©m Thao cã 12% sè mÉu v−ît giíi h¹n trªn. ë c¸c vïng kh¸c ®Òu thÊp hoÆc nÕu v−ît th× kh«ng qu¸ 5% (nh− ë H¶i Phßng). Hµm l−îng Asen trong n−íc xÐt theo tÝnh phæ biÕn th× vÒ mïa kh« cao h¬n mïa m−a. N−íc ë hai tÇng n«ng (qh) vµ s©u (qp) ®Òu cã chøa hµm l−îng Asen víi møc ®é kh¸c nhau, trong ®ã tÇng qh cã chøa hµm l−îng Asen lín h¬n. DiÖn ph©n bè Asen trong n−íc víi hµm l−îng cao h¬n giíi h¹n 0,05 mg/l n»m chñ yÕu ë phÝa nam néi thµnh (quËn Hai Bµ Tr−ng) Hµ Néi vµ ë phÝa §«ng huyÖn Thanh Tr×, Hµ Néi. §¸ng chó ý lµ hµm l−îng Asen trong n−íc t¹i khu vùc Hµ Néi hiÖn nay cã xu h−íng lín h¬n so víi kho¶ng thêi gian 5-6 n¨m vÒ tr−íc. b- §ång b»ng Nam Bé. Theo b¶n tin TTXVN ph¸t ®i ngµy 12/11/2006, ë 4 huyÖn cï lao An Phó, Phó T©n, T©n Ch©u vµ Chî Míi (An Giang), ®· ph¸t hiÖn 544 trong sè gÇn 2.700 giÕng khoan cã nguån n−íc bÞ nhiÔm Asen. Trong sè giÕng bÞ nhiÔm Asen cã 100 giÕng bÞ nhiÔm víi hµm l−îng v−ît tiªu chuÈn n−íc s¹ch vÒ ¨n uèng, 445 giÕng bÞ nhiÔm víi hµm l−îng v−ît møc tiªu chuÈn vÒ n−íc s¹ch sinh ho¹t. TrÇn M¹nh C−êng 19 MSSV: 505303005 §å ¸n tèt nghiÖp Khoa CNSH & MT T¹i An Giang cã tíi 40% sè giÕng bÞ nhiÔm Asen d−íi 50 ppb, 16% nhiÔm trªn 50 ppb. T¹i Long An, trong tæng sè 4.876 mÉu n−íc ngÇm ®−îc kh¶o s¸t cã 56% sè mÉu nhiÔm Asen. T¹i §ång Th¸p, t×nh h×nh còng ®¸ng b¸o ®éng, khi cã trªn 67% sè mÉu trong tæng sè 2.960 mÉu n−íc ngÇm ®−îc kh¶o s¸t ®· ph¸t hiÖn Asen. Trong ®ã, huyÖn Thanh B×nh cã tû lÖ nhiÔm Asen cao víi 85% sè mÉu thö cã hµm l−îng trªn 50 ppb. Trªn 51% sè mÉu thö trong tæng sè h¬n 3.000 mÉu ®−îc kh¶o s¸t ph¸t hiÖn ®· nhiÔm Asen t¹i Kiªn Giang. T¹i thµnh phè Hå ChÝ Minh, cã n¬i nh− quËn Phó NhuËn mËt ®é giÕng khoan tíi 900 giÕng/km². ViÖc khoan giÕng vµ khai th¸c n−íc d−íi ®Êt kh«ng cã kÕ ho¹ch sÏ lµm t¨ng kh¶ n¨ng « nhiÔm vµ suy tho¸i chÊt l−îng n−íc d−íi ®Êt. Møc ®é « nhiÔm Asen trong n−íc ngÇm, n−íc ®ãng chai, n−íc cÊp n«ng th«n, trong ®Êt ë TP.Hå ChÝ Minh lµ kh«ng ®¸ng kÓ, cã thÕ xem lµ ch−a bÞ nhiÔm bÈn Asen. MÆc dï ng−êi d©n ViÖt Nam th−êng sö dông n−íc giÕng khoan sau khi qua bÓ läc s¾t, song hiÖu qu¶ lo¹i bá Asen cña nhiÒu bÓ do d©n tù x©y l¾p chÊt l−îng ch−a cao, nªn tû lÖ c¸c bÓ cã kh¶ n¨ng lo¹i bá Asen tíi giíi h¹n cho phÐp chØ lµ 41,1%. Ngoµi ra, nhiÒu hé gia ®×nh dïng n−íc giÕng khoan trùc tiÕp kh«ng qua bÓ läc. 1.3. Thùc tr¹ng « nhiÔm Asen trong n−íc cña khu vùc nghiªn cøu. Ph−êng §Þnh C«ng hiÖn lµ mét trong nh÷ng vïng träng ®iÓm vÒ « nhiÔm Asen cña quËn Hoµng Mai trªn ®Þa bµn Hµ Néi. §©y lµ mét vïng cã ®Þa bµn rÊt phøc t¹p, sè l−îng d©n c− ®«ng ®óc. Ph−êng §Þnh C«ng cã h¬n 14.966 nh©n khÈu. Nguån n−íc cung cÊp cho khu vùc chñ yÕu lµ nguån n−íc giÕng khoan. 1.4. c¸c ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch Asen trong phßng thÝ nghiÖm 1.4.1. Ph−¬ng ph¸p quang phæ sö dông phøc b¹c dietyldithiocacbamat. Ph−¬ng ph¸p quang phæ sö dông phøc b¹c dietyldithiocacbamat (SDDC) lµ mét trong nh÷ng ph−¬ng ph¸p cæ ®iÓn ®Ó x¸c ®Þnh Asen trong c¸c mÉu n−íc víi TrÇn M¹nh C−êng 20 MSSV: 505303005
- Xem thêm -